Bajki według Władimira Proppa

Submitted by on

5373374-mama-czyta-dzieciom-ksiazki-900-668Władimir Propp był rosyjskim literaturoznawcą, którego domeną zainteresowań była zwłaszcza teoria literatury. Prowadzone przez niego badania wpisywały się nurt strukturalistycznej refleksji naukowej, a sam uczony reprezentował rosyjską szkołę formalizmu. Jego najbardziej znanym i istotnym dla kolejnych pokoleń badaczy osiągnięciem było przeprowadzenie drobiazgowej analizy formalnej budowy tej grupy utworów literackich, jaką określa się mianem bajek. Propp zajmował się oczywiście utworami rosyjskimi i na wnioskach płynących z ich drobiazgowego oglądu oparł swoje teorie i spostrzeżenia. Plonem tej wnikliwej lektury była książka o tytule Morfologia bajki, odkryta dla całej europejskiej refleksji humanistycznej przez francuskiego strukturalistę Levi-Straussa.

Przepis na bajkę

Przyjmując optykę strukturalizmu, a konkretniej rzecz ujmując, badając struktury narracyjne bajek, Władimir Propp starał się ustalić, z jakich podstawowych części składowych jest zbudowany każdy utwór tego rodzaju. Strukturaliści wychodzili bowiem z założenia, że utwory narracyjne podlegają tym samym prawom, co systemy gramatyczne, to znaczy że podobnie jak posługiwanie się danym językiem jest umiejętnym korzystaniem ze słów i konstrukcji, tak też funkcjonuje tworzenie złożonych wypowiedzi pisemnych. Propp w trakcie swoich badań wyszczególnił kompletny zestaw większych całostek znaczeniowych, czyli takich elementów opowiadania, jak postaci i motywy. W ten sposób usystematyzował schematy, jakie rządzą budowaniem bajki. Wskazał szereg typów postaci, z których każda pojawia się w danej historii po to, by odegrać w niej konkretną rolę, w imię dobra lub zła. Wyliczył także 31 motywów bądź rodzajów działań postaci, które pojawiają się w bajkach i wiodą historię przez ciąg perypetii do szczęśliwego końca. W ten sposób uczony obnażył sposób funkcjonowania pewnych mechanizmów zawartych w pamięci zbiorowej społeczeństw, która jest odpowiedzialna za powstawanie tradycyjnych legend, podań i bajek właśnie. Wyliczając konieczne składniki bajki, Propp niejako podał przepis na ten rodzaj twórczości literackiej.

Leave a Comment